De gevolgen als Gods kaders verdwijnen

Inleiding

In het vorige artikel stonden we stil bij de kaders die God aan de mens gegeven heeft. We hebben gezien dat deze regels en richtlijnen geen vloek zijn maar een zegen. Kaders maken het leven niet beperkter en kleiner, maar juist krachtiger en voller. Ze zorgen er bijvoorbeeld voor dat leegte veranderd in ruimte, dat geluid betekenis krijgt in woorden, en dat bij wie de verantwoordelijkheid ligt helder is. Zonder kaders vervaagt het onderscheid en verdwijnt de houvast. Bewegen binnen Gods kaders is een must en geen vrijblijvende keuze, maar een noodzakelijke weg. Dwalen buiten die kaders is niet neutraal, maar onverstandig, vernietigend en zondig. Achter Gods geboden ligt liefde. Zoals een vader zijn kinderen beschermt door grenzen te stellen, zo geeft God richting, begrenzing en houvast. Toch zien we in onze tijd een grote weerstand tegen deze kaders. In de samenleving, in de kerk en in het persoonlijke geloofsleven worden Gods regels en richtlijnen ter discussie gesteld, afgezwakt, verlegd of zelfs volledig afgebroken. Het wordt vaak gepresenteerd als vooruitgang, als vrijheid of als ontwikkeling. Maar wat gebeurt er werkelijk wanneer Gods kaders vervagen of zelfs helemaal verdwijnen? Wat is de prijs die we dan betalen?

De gevolgen van zonde

Om te begrijpen wat er gebeurt als Gods kaders verdwijnen is het goed om het verhaal van Adam en Eva erbij te nemen. Eva en daarna ook Adam namen van de vrucht van de boom van de kennis van goed en kwaad. Daarmee gingen zij rechtstreeks in tegen de regel die God aan hen had gesteld: ‘Van alle bomen van de hof mag u vrij eten, maar van de boom van de kennis van goed en kwaad, daarvan mag u niet eten, want op de dag dat u daarvan eet, zult u zeker sterven.’ (Genesis 2:16–17). De gevolgen van deze ongehoorzaamheid waren desastreus.

De relatie met God werd verbroken, de aarde werd vervloekt en de mens werd sterfelijk. Wat begon met één overtreding had verstrekkende en blijvende consequenties. Het overtreden van Gods regels en richtlijnen is zonde. Zonde is ten diepste het afkeren van God. Het is een menselijke overtuiging dat die zelf wel kan bepalen wat goed en kwaad is. Het beter denken te weten dan God, dat is een hoogmoedige houding. Ingaan tegen God heeft altijd gevolgen, zowel voor het individu als voor een collectief zoals een kerk. We onderscheiden hier vier fundamentele gevolgen:

1. Scheiding

Zonde brengt allereerst scheiding. Er ontstaat afstand tussen God en de mens. Er ontstaan breuken in relaties tussen mensen en zelfs binnenin de mens is er strijd gaande tussen het vlees en de geest. In de maatschappij is dat terug te zien, kerken zijn verdeeld en scheuren, huwelijken gaan kapot. Maskers worden opgezet, gevoelens verborgen, waarheid wordt ingeruild voor leugen en echtheid voor schijn. De openheid en eerlijkheid verdwijnt en de geslotenheid en angst winnen terrein. Binnen de kerk ontstaat een kloof tussen belijden en leven, tussen wat wordt uitgesproken en wat daadwerkelijk wordt geleefd.

Mattheus 12:25

Ieder koninkrijk dat tegen zichzelf verdeeld is, wordt verwoest; en geen enkele stad of geen enkel huis dat tegen zichzelf verdeeld is, zal standhouden.

2. Slavernij

Een ander gevolg van het verdwijnen van Gods kaders is dat de gebondenheid toeneemt en de vrijheid verdwijnt. Het is belangrijk om te beseffen dat kaders herkenbaarheid geven. Net zoals een landgrens een afbakening is tussen het ene land en het andere. Door het verdwijnen van de kaders kunnen we niet goed meer onderscheiden wat de wil van God is en wat niet. In het land van God is vrijheid maar in de wereld heerst slavernij.

Slavernij kan zich uiten in verslavingen aan middelen, maar ook aan geld, macht, beeldschermen, status of seks. Evenzeer kunnen ideeën, ideologieën of spirituele stromingen afgoden worden. Ze beloven en beroven vrijheid. Wat begint als een keuze om tegen God in te gaan, eindigt als een macht die over je heerst.

Johannes 8:34

Jezus antwoordde hun: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Ieder die de zonde doet, is een slaaf van de zonde.

3. Schade

Zonde laat zichtbare en tastbare sporen na. Niet alleen bij degene die een keuze maakt om tegen God in te gaan maar ook bij betrokkenen, zoals familie, relaties en de gemeenschap. Het brengt schade toe aan het geloofsleven, de relatie met God en het functioneren als gelovige. De schade kan zich uiten op vele terreinen: lichamelijke en mentale gezondheid, emoties, financiën, huisvesting, geestelijk leven, leer, ontlopen van verantwoordelijkheden en verbondenheid met andere mensen.

Johannes 10:10

De dief komt alleen maar om te stelen, te slachten en verloren te laten gaan; …

4. Schuld

Zonde geeft ook schuld. Je komt in het krijt te staan bij iemand. Schuld tegenover God en ook schuld tegenover anderen. Schuld drukt, verlamt en roept schaamte op. De natuurlijke reactie is: verbergen, ontkennen en rationaliseren. We proberen onze keuzes goed te praten en gaan geloven in onze eigen leugens, in onze eigen waarheid. Tegelijk beschadigen we het vertrouwen van anderen, wat nieuwe schuld veroorzaakt. Zo ontstaat een vicieuze cirkel waarin schuld zich opstapelt en er verharding optreedt.

Spreuken 21:2

Al zijn wegen zijn iemand recht in zijn eigen ogen, maar de HEERE toetst de harten.

De duivel is uit op de vernietiging van Gods werk, dus ook van de mens. Dat doet hij niet zo zeer door openlijke confrontatie, maar vermomd en door twijfel te zaaien van Gods kaders: ‘Is het wel zo…?’, ‘Heeft God het echt goed met je voor…?’, ‘Iedereen eet van die vrucht, het kan toch geen kwaad…?’, ‘Gods woord is toch niet meer van deze tijd?’. Het zijn vragen die niet voortkomen uit een zoektocht naar waarheid, maar om vertrouwen in God te ondermijnen. De Bijbel zegt dat de mens van de wetteloosheid moet worden geopenbaard. ‘…de tegenstander, die zich ook verheft boven al wat God genoemd of als God vereerd wordt, zodat hij als God in de tempel van God gaat zitten en zichzelf als God voordoet.’ 2 Thessalonicenzen. 2:4.

God geeft kaders met een doel zodat ze gevuld kunnen worden en ook leven kunnen voortbrengen. In Gods woord staan vele regels en richtlijnen maar ook in de schepping zien we kaders terugkomen. Bijvoorbeeld in de eerste drie scheppingsdagen. Daar worden de kaders vastgesteld. In de volgende drie dagen worden die kaders gevuld. De mens is stof, maar de levensadem in hem maakt hem levend. Wet en Geest horen bij elkaar. Kaders en vulling daarvan zijn twee kanten van één munt. Het een kan niet zonder de ander.

Wanneer kaders van God ter discussie worden gesteld, afgezwakt of afgebroken, verdwijnt ook de mogelijkheid om ze te vullen. Liefde verdwijnt en de mens gaat op in de wereld die God verwerpt.

1 Johannes. 3:4

Ieder die de zonde doet, doet ook de wetteloosheid; want de zonde is de wetteloosheid.

Conclusie

Het verdwijnen van Gods kaders vindt zijn wortel in hoogmoed. De mens denkt zelf wel te kunnen bepalen wat goed is en wat niet. Ingaan tegen God blijft nooit zonder gevolgen. Het leidt onvermijdelijk tot een combinatie van scheiding, slavernij, schade en schuld. Mensen raken geïsoleerd en eenzaam, worden gebonden en stuurloos verliezen wat van waarde is en komen diep in schuld te staan tegenover God en tegenover elkaar. God raakt uit zicht, Jezus wordt een onbekende en de Heilige Geest krijgt geen ruimte meer om te leiden. Kerken en gelovige worden krachteloos omdat de kaders van God niet gevuld kunnen worden.

Aanbevelingen

Voor de gelovige en voor de gemeente ligt hier een duidelijke taak. Zoals Adam en Eva geroepen werden uit de bosjes tevoorschijn te komen, zo worden wij geroepen om uit de verborgenheid te stappen, om te komen tot vergeving en herstel. Bidt tot God en vraag: Welke kaders hebben wij laten verdwijnen?

Dit vraagt om verootmoediging, om op de knieën gaan en God opnieuw de plaats geven die Hem toekomt. Het vraagt om het openen van Gods Woord en het herontdekken van de kaders die Hij in liefde heeft gegeven. Je weet namelijk pas als je iets kwijt bent als je het ook mist.

Lees Genesis 3 aandachtig. Bestudeer hoe de duivel te werk gaat en laat goed tot je doordringen hoe vernietigend het is om tegen God in te gaan.